O Zarządach Osiedli, niskim zainteresowaniu życiem publicznym, rozczarowaniu polityką i o pracy samorządów rozmawiamy z Arkadiuszem Gawlikiem, przewodniczącym Zarządu Osiedla Ustroń Górny. 

Chyba znikoma ilość mieszkańców miasta, wie coś o działaniu  Zarządów Osiedli. Jak wygląda sytuacja w Ustroniu?

Obecnie w Ustroniu działają 4 zarządy osiedli: Poniwiec, Ustroń Górny, Ustroń Dolny, Nierodzim. Do czasu ostatnich wyborów do zarządów osiedli, które odbyły się w 2009 roku działało w Ustroniu 8 zarządów osiedli. Niestety, podczas tych wyborów, przy konieczności 3 proc. frekwencji na zebraniu, w niektórych osiedlach zabrakło dosłownie po jednym głosie. W Hermanicach, na Zawodziu, Polanie i Lipowcu nie zostały wybrane zarządy osiedli, a więc oprócz radnych nikt nie reprezentuje mieszkańców tych dzielnic przed Radą Miasta. Nie ma też powołanej rady osiedla Manhattan, co moim zdaniem jest  dla mieszkańców wyjątkowo niekorzystne. 

Jak wygląda procedura wyłaniania Zarządu Osiedla?

Generalnie, zasada  jest taka, że najpierw musi powstać wniosek podpisany przez 100 mieszkańców, wtedy burmistrz zwołuje zebranie. Jeśli na zebraniu zbierze się 3 proc. mieszkańców osiedla, wtedy można dokonać wyborów zarządu osiedla. 

Wcześniej tego wymaganego progu nie było.

Tak, wcześniej obowiązywał statut, który nie zakładał progu 3 procent. W 2004 roku Rada Miasta zmieniła statut, a efekt jest taki, że zniknęły cztery zarządy osiedli. 

Z drugiej strony, trzyprocentowy próg obecności to naprawdę niewiele. Czy w takim razie ustroniacy nie interesują się tym, co dzieje się wokół nich?

Może aż tak źle nie jest, ale jeśli nie przyjdzie się na zebranie osiedlowe, gdzie można przekazać swoje postulaty, to naprawdę trudno oczekiwać, że ktoś np. z Rady Miasta sam zajmie się tymi sprawami, o których często po prostu  nie wie. Demokracja polega na czynnym udziale obywateli w życiu publicznym, a ja niestety mam poczucie, że my się tą demokracją zachłysnęliśmy,w sensie negatywnym. Uważamy, że skoro demokracja daje nam możliwość wyboru: uczestniczyć lub nie uczestniczyć w życiu osiedla, wybieramy rozwiązanie wygodniejsze, a więc po prostu nieuczestniczenie. Łudzimy się że ktoś inny zrobi wszystko za nas i poruszy problemy które nas nurtują. 

Co w takim razie w przypadku, kiedy Zarządu Osiedla na danym terenie nie ma?

Wtedy jedynie radny jest w stanie coś dla dzielnicy załatwić, ale wiadomo, że on nie wie o wszystkim, co na jego terenie się dzieje. W tych osiedlach, gdzie jest rada mieszkańcy mają możliwość przedstawienia swoich postulatów na zebraniach, w których również uczestniczą radni, burmistrz, straż miejska, policja. To znacznie ułatwia rozwiązywanie problemów dotyczących osiedla, jak i całego miasta.

Jak działa Zarząd Osiedla Ustroń Górny?

Rada Osiedla została powołana w 2003 roku z inicjatywy nieżyjącego już  Jana Misiorza. Wtedy zostałem przewodniczącym. Na naszych zebraniach mieszkańców, które odbywają się co najmniej dwa razy  w roku, spotykamy się z Burmistrzem czy Radnymi (z osiedla Ustroń Górny to Przemysław Korcz i Bogumił Suchy, przyp. red.), którzy bardzo ściśle z nami współpracują. Oczywiście, wszystkich postulatów nie udaje się zrealizować, ale są naprawę ważne dla mieszkańców osiedla sprawy, które załatwić się udało. Poza tym, dzięki naszym zebraniom radni, a przez udział burmistrza również  Urząd Miasta, są lepiej poinformowani o faktycznych potrzebach mieszkańców. 

Jak wygląda frekwencja na zebraniach?

Na zebraniu wyborczym udało nam się zgromadzić wymagane 3 proc. Kworum stanowi w przypadku osiedla Ustroń Górny 37 osób, bywają zebrania, na których było ponad 40 osób. Nie jest może za dobrze, ale w porównaniu do innych osiedli, źle nie jest. 

Nawet 40 osób, to naprawdę niewiele. Dlaczego tak mało osób uczestniczy w zebraniach?

Ludzie jakby założyli sobie, że nie są w stanie nic zmienić. Być może to efekt wielkiej polityki i rozczarowania tym, co dzieje się na szczytach władzy. Myślę, że ludzie nie zdają sobie sprawy jak wiele można załatwić uczestnicząc nie tylko w zebraniach osiedlowych, ale i w Radzie Miasta. Co więcej, część z nas nie zdaje sobie nawet sprawy, że w obradach Rady Miasta może uczestniczyć każdy mieszkaniec Ustronia. Z drugiej strony, powiedzmy szczerze, że samorząd – najbliższa mieszkańcom władza -  jest tak naprawdę władzą drugiej kategorii. 

Drugiej kategorii? Wydaje się, że na samorządy przenoszony jest coraz wyraźniej ciężar sprawowana realnej władzy. 

Tak przynajmniej powinno być. Dzisiaj jest trochę tak, że co prawda samorządy istnieją i przynoszą wiele dobrego, a z drugiej brakuje środków finansowych, żeby politykę samorządową w pełni realizować. Większość funduszy w samorządach to środki dotacyjne, celowe, np. na oświatę. A takimi środkami nie można dysponować w zależności od potrzeb. Poza tym, jeśli ok. 35 proc. podatków od dochodów osób fizycznych oraz ok. 7 proc. podatków od osób prawnych idzie do samorządów, a 65  i odpowiednio 93 do władzy centralnej, to znaczy że samorząd jest po prostu władzą drugiej kategorii, władzą, której brak funduszy na pełną realizację niezbędnych zadań . Poza tym często dziwne podziały kompetencyjne pomiędzy różnymi szczeblami samorządów dodatkowo komplikują działania. Sam fakt, że w jednym mieście, także w Ustroniu, istnieje idiotyczny podział na drogi miejskie, powiatowe i wojewódzkie, świadczy, że jest dużo bałaganu, z którym trzeba sobie poradzić. Na przykład droga na Równicę czy ul. Partyzantów to drogi powiatowe, więc remonty i budowa jezdni i chodników zależą od powiatu, który ma ważniejsze sprawy, na przykład remont drogi łączącej Cieszyn z Ustroniem. 

Czy można w takim razie wskazać jakieś pozytywne przykłady współpracy między samorządami?

Oczywiście, że tak – nawet wiele. Dobrym przykładem jest na przykład ulica 3 Maja. To tak naprawdę droga powiatowa, ale przechodząca przez centrum miasta, więc dla Ustronia niezwykle ważna. Burmistrz zdołał porozumieć się ze Starostwem Powiatowym w Cieszynie, i Ustroń podzielił się ze starostwem powiatowym kosztami remontu drogi. 

Spróbujmy podsumować. Czy według Pana warto angażować się w pracę samorządu?

Zdecydowanie  tak. Mówię to z pełną świadomością! Samorządy są najbliżej mieszkańców i to im powinny służyć. Ale służyć będą lepiej, jeśli sami mieszkańcy wskażą im drogę – a to najłatwiej zrobić przez Rady Osiedli. 

Rozmawiał: Andrzej Drobik